Rapor içerisinde "Turizm kavramı ve turizmin ekonomik etkisi, "Turizm Gelişim Planı'nın amacı ve ana hedefleri", "KKTC turizm planlamasında temel politikalar", "Güzelyurt-Lefke bölgesi için swot analiz", "Güzelyurt ve Lefke bölgesi ürün geliştirme önerileri" ve "Güzelyurt ve Lefke bölgesi satış geliştirme politikaları" konuları ele alındı

"Turizm Gelişim Planı" çerçevesinde İskele-Karpaz bölgesinin ardından Güzelyurt-Lefke bölgesinin de analizi yapılarak bölgenin turizmle kalkınmasına yönelik önemli bir adım atıldı.

Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığına bağlı uzman turizmciler tarafından hazırlanan rapor öncesinde bölge karış karış taranarak nasıl turizme kazandırılacağı yönündeki sorulara cevap verildi.

Rapor içerisinde "Turizm kavramı ve turizmin ekonomik etkisi, "Turizm Gelişim Planı'nın amacı ve ana hedefleri", "KKTC turizm planlamasında temel politikalar", "Güzelyurt-Lefke bölgesi için swot analiz", "Güzelyurt ve Lefke bölgesi ürün geliştirme önerileri" ve "Güzelyurt ve Lefke bölgesi satış geliştirme politikaları" konuları ele alındı.

Hazırlanan planın amacı

"KKTC Turizm Gelişim Planı'nda Güzelyurt ve Lefke Bölgesi" konulu programın hazırlanmasındaki temel amaç, "bölgenin özelliklerine uygun, doğal çevreye, tarihi mirasa ve kültürel dokuya duyarlı ve koruyucu, sürdürülebilir niteliğinin yanı sıra bölgenin ekonomisine katkıda bulunan, yaratılan ekonomik katkının bölgede kalmasını sağlayıcı turizm politikalarını geliştirmek" olarak açıklandı.

Turizm gelişim programlarının ana hedefleri ise, "ürün geliştirmede farklılıkların ön plana çıkarılması, sürdürülebilir turizm modelinin oluşturulması ve turizmin tüm ülkeye yayılması, 12 ay boyunca canlı tutulması" şeklinde ifade edildi.

Temel politikalar

Turizmin geliştirilmesindeki temel politikalar dekiz başlık altında toplanmakta.

İlk olarak genel anlamda ülke turizminin gelişimini ele alan rapor, KKTC'nin bölgedeki rakiplerine oranla daha farklı bir ürün sunduğunu anlatıyor. İkinci madde ise, bölgesel farklılıklara dayalı bir turizmin benimsenmesi üzerinde duruyor.

Bu amaçla, bölgesel farklılıklara dayanan bir gelişim politikası ile ürünün bir bütünlük içerisinde çeşitlenmesi, kısıtlamalar içinde gelişim zamanlamasının yapılması ve turizm gelişiminin öncelikli olarak beş bölge ile planlanması gerektiği belirtildi. Beş bölge ise İskele-Karpaz bölgesi, Gazimağusa bölgesi, Lefkoşa bölgesi, Girne bölgesi ve Güzelyurt-Lefke bölgesi olarak ayrıldı.

Gelişim planlarına göre de bu bölgeler içerisinde kıyı-kara özellikleri, kırsal-kentsel ayrı ayrı yansıtıldı. Ayrıca planların bu bölgelere ait doğal çevre, ekonomik faaliyetler, sosyal ve kültürel özellikler ile uyum içinde ve birbirini destekleyici nitelikte olmasına da özen gösterildiği rapor içerisinde vurgulanıyor.

Temel politikalar içerisinde yer alan bir diğer başlık ise, "Kitle turizmi yanında, özel ilgi turizminin de benimsenmesi." Bu başlık içerisinde özel ilgi turizminin geliştirilmesine ulaşılmasında amaçlanan hedeflerin uyum içinde olduğu vurgulanıyor. Özel ilgi alanı turizmleri ise, İnanç turizmi, kültür turizmi, flora, fuana izleme araştırma, arometarapi ve doğal sağlık turizmi, dağcılık, trekking, kamp, kırsal-köy turizmi, yatcılık ve su sporları turizmi diye açıklanıyor.

"Turizmin doğal ve insan yapımı çevreden uzun süreli yararlanabilecek şekilde gelişmesi" başlığı altında, politik tanınmamışlık ve ekonomik ambargo sonucu doğan kaynak yetersizlikleri nedeni ile, doğal çevrenin kendi haline bırakılmasından doğan bir bozulmamışlığın var olduğuna dikkat çekiliyor. Bu konunun turizmin en önemli üstünlüğü olarak da değer buluyor.

Küçük ve orta ölçekli işletmelere dayalı bir turizm gelişim modelinin oluşturulması da temel politikalar içerisinde yer alıyor. Böylesi bir modelin, KKTC'nin kendine özgü koşulları ve kısıtlamaları ile birlikte üstünlüklerine dayalı olarak geliştirilmesi planlanan turizm ürününü ile uyum içinde olduğu belirtiliyor. Bu arada küçük ve orta ölçekli işletmelerin sağlıklı bir biçimde yapılanması ve gelişimi için de dört ana unsur üzerinde durulması gerektiği ifade ediliyor. Bu unsurlar ise şunlar:

- Finans kaynaklarına erişim

- Mesleki enformasyon ve tavsiyelere ulaşma

- Girişimcilik ve yönetim becerilerinin geliştirilmesi

- Rekabet gücü sağlayacak makro ekonomik yapının hazırlanması

Bir diğer başlık ise Özel teşebbüs, sivil toplum örgütleri, yerel yönetimler ve yerel üniversiteler eşgüdümünde turizm yapılanmasının oluşturulması. Bu başlık içerisinde toplumun bir çok kesiminde turizmin geliştirilmesi için sevindirici olarak nitelenen fikir birliği olduğu belirtiliyor. Bu nedenle uluslararası düzeyde sivil toplum örgütleri ile işbirliğinin geliştirilmesi gerektiği üzerinde duruluyor. Eğitim ve araştırmalar ile yerel üniversitelerin de buna destek vermesi gerektiği de plan içerisinde yer alıyor.

Ekonomideki diğer sektörlerle bütünleşen bir turizm gelişme modelinin benimsenmesi de plan içinde yer alıyor. Bu program çerçevesinde bölgesel farklılıkları dikkate alacak bir şekilde el sanatlar, kilimcilik, dokumacılık, yiyecek işleme gibi turizmin yan endüstrilerinin oluşturulması üzerinde duruluyor. Böylelikle de toplam turizm ürünün zenginleşmesi ve turizm gelirlerinin artırılması amaçlanıyor.

Bölgenin swot analizi

Hazırlanan planın en önemli maddelerini ise Güzelyurt ve Lefke bölgesinin karış karış taranarak, güçlü yanları, zengin bitki örtüleri, tarihi doku, doğal güzellikleri ve kültürel zenginliklerinin öne çıkarılması oluşturuyor. Ayrıca rapor çerçevesinde her iki bölgenin, zayıf yanları, fırsatları ve turizmde gelişimi tehdit eden sorunları da gündeme geliyor.

Güzelyurt'un güçlü yanları

Swot analiz çerçevesinde ilk olarak Güzelyurt bölgesinin güçlü yanları anlatılıyor. Güzelyurt'un güçlü yanları bazı ana başlıklar altında toplanıyor. Güzelyurt bölgesinin güçlü yanları şöyle:

* Zengin bitki örtüsü

- Orkideler

- Narenciye bahçeleri

- Köylerde sulu tarım

- Köylerde kuru tarım

*Tarihi doku

-Kiliseler (St. Mamas)

- İkon Müzesi ve Arkeoloji Müzesi

- Toumba Tou Skourau

- Piri Osman Paşa Camii

- Pigadhes Tapınağı

* Doğal güzellikler

- Küçük, keşfedilmemiş koylar

*Kültürel zenginlikler

- Bölgedeki kazılarda ilk insan yerleşiminin neolitik devre ait olduğu tespit edilmiştir. Bronz devrinde de bakır madeni işletilerek ve de işlenerek ihraç edildiği bilinmektedir

- Halkın misafirperverliği

* Rekreasyon alanı

- Kilise avlusu kullanımında evlendirme, tapu şehircilik dairesi, avukatlık büroları

Lefke'nin güçlü yanları

Güzelyurt bölgesinde olduğu gibi, Lefke bölgesi de aynı başlıklar altında büyüteç altına alınmış. Lefke bölgesinde ortaya çıkan sonuçlar ise şöyle:

Lefke mevkii

* Zengin bitki örtüsü

- Narenciye bahçeleri (ünlü Lefke portakalı)

- Köylerde sulu tarım

-Köylerde kuru tarım

-Yeşilırmak'ta çilekçilik ve muzculuk

* Tarihi doku

- Soli Harabeleri

- Vouni Sarayı

- Osmanlı mimarisi yapılar

- Lefke'de türbe ve cami

*Doğal güzellikler

- Portakal bahçeleri

- Osmanlı mimarisi evler

- Yeşilırmak Limanı

- Dağ, deniz, koylar ve göletler

- Bozulmamış çevre

*Kültürel zenginlikler

- Halkın misafirperverliği

- İnsanların kozmopolit yaşama alışmış olması (eski CMC şirketi döneminden dolayı)

- Şeyh Nazım Dergahı

- Üniversite

Rekreasyon alanı

- Lefke-Gazimağusa demiryolu hattı

Doğal zenginlikler

- Bakır madenleri

- Balıkçılık

Bölgenin zayıf yanları

Güzelyurt-Lefke bölgesinin güçlü yanlarının yanı sıra, zayıf yanları da plan içerisinde en ince ayrıntısına kadar yer buluyor. Bölgenin zayıf yanları yine Güzelyurt ve Lefke diye ayrılarak ele alınıyor.

Yapılan çalışma sonrasında ortaya şu tablo çıkıyor:

* Güzelyurt mevkii

- Sahilde yarım kalmış İtalyan kazıları

- Şehir oteli yok

- Altyapı eksikliği

- Finansal kaynak yetersizliği

- İmar yasalarındaki eksiklikler

* Lefke mevkii

- Lefke bölgesindeki madenler aktif durumda değil

- Üniversiteden yeterince yararlanılamıyor

- Finansal kaynak yetersizliği

- İmar yasalarındaki eksiklikler

Fırsatlar ve tehditler

Turizmin teşvikinde ve gelişmesinde yapılabilecek yatırımlar veya icraatlar da plan içerisinde "fırsatlar" başlığı altında yer alıyor. Ayrıca bölgeyi tehdit eden unsurlar da üç madde halinde toplanıyor.

Buna göre fırsatlar şöyle:

*Güzelyurt mevkii

- Güzelyurt Arkeoloji ve Doğa Müzesi ile St. Mamas Manastırı mutlaka tur programlarına alınmalıdır. Manastırın odalarında bulunan Tapu Dairesi, Avukat Yazıhanesi gibi bölümler boşaltılarak turizm amaçlı kullanıma açılmalı. Nefis ahşap işçilik yavaş yavaş yok olmaktadır. Öncelikle kurtarılması gereken tarihi bir eser. Kervansaray tipi bir otel veya hediyelik ürün satışına yönelik çarşı veya el sanatları geliştirme merkezi (İstanbul Yeşil Ev yanındaki merkez gibi) olabilir. Avlu, cafe veya restaurant olarak kullanılabilir. Avluda konserler düzenlenir, açık hava sergileri yapılabilir

- ODTÜ Kampusu

- Bozulmamış çevre

- Halkın turizme yönelik potansiyel girişimcilik ruhu

- Bölgede inanç turizmi potansiyeli mevcut

*Lefke mevkii

- Lefke civarında bulunan ve aktif olmayan madenler aktif duruma getirilebilir

- Nostaljik buharlı tren hattı geliştirme potansiyeli

- Pansiyonculuk potansiyeli

- Gemikonağı'nda golf sahası

- Doğal güzellik

- Şeyh Nazım Dergahı

- Bozulmamış çevre

- Halkın turizme yönelik potansiyel girişimcilik raporu

Tehditler

-Lefke civarındaki madenler çevre kirliliği konusunda tehdit oluşturmaktadır

- Çarpık yapılaşma

- Su sorunu

Plan ve stratejiler

Hazırlanan raporda, Lefke ve Güzelyurt bölgesi fiziki planlamasına öneriler yapılıyor. Bölgenin zengin florası, orkideleri, kuşları, narenciye bahçeleri, madenleri, tarihi harabeleri ile turizm merkezi olmaya aday olduğu iddia ediliyor.

İlgili planların yapılmak üzere olduğu müjdesini de içeren rapor, bölgede kuş cenneti, botanik bahçeler, arometerapi merkezi, ve çiftlik turizminin oluşturulabileceğine de dikkat çekiyor. Ayrıca Lefke, Gemikonağı ve Güzelyurt bölgesi olarak ileri bir tarihte altyapısı ve planlanması yapılarak geliştirildiği takdirde doğal zenginliği ile Karpaz'a benzer bir çevre oluşturulabileceği de ifade ediliyor.

Turizmin gelişmesi için öneriler

- Sahildeki küçük yerleşim alanlarının Soli Harabeleri'ni destekleyecek biçimde hizmet ve ürünler üretecek planların gelişmesinin özendirilmesi,

- Lefke Üniversitesi'nin halkla bütünleşmesi ve Soli Harabeleri'nin yaşayan bir kültür paketi haline dönüştürülmesine gayret edilmesi,

- Kitle Turizmi'ne yönelik planlar ileri tarihlere bırakılarak öncelikle küçük yörelerin yenilenmesi ve halkın turizm ile bütünleşip üretime ivme kazandırılmasının gerçekleiştirilmesi,

- Akdeniz-Güzelyurt güzergahının arazi tipi araç safarileri, eşek, fayton turları ve bisiklet sporu için kullanılması,

- Belirli bölgelerin av alanı olarak bırakılması.

Satış geliştirme politikaları

Plan içerisinde yer alan tüm önerilerin yerine getirilmesinin ardından, bölgeye turist çekmek ,için ne gibi bir politika izleneceği "Güzelyurt ve Lefke Bölgesi Satış Geliştirme Politikaları" adı altında toplanıyor ve çeşitli öneriler yapılıyor.

Satış geliştirme politikaları için "Temel Strateji" ise, "Kilise, manastır, küçük bozkır köyleri çok amaçlı kullanıma hazırlayacak özendirici planların oluşturulması" diye açıklanıyor.

Satış geliştirme politikası için yapılan öneriler ise hazırlanan planın son kısmını oluşturuyor. Satış Geliştirme politikaları şöyle:

- Kültür turizminin geliştirilmesi ve Soli Harabelerinin çok amaçlı kullanımı

- İnanç Turizmi etkinliklerinde Karpaz ile ortak pazarlamaya ve çapraz reklama gitmek

- Kıyılşarın özelliklerine göre çeşitli su sporlarının ve günübirlik ziyaretçilerin özendirilmesi