TURKISH REPUBLIC OF NORTHERN CYPRUS

    KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ

Bu kitabın basılmasında başta TC Elçiliği'ne ve YDÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hüseyin Gökçekuş'a teşekkürlerimizi sunarız.

16-17 Şubat 2001 tarihleri arasında Lefke Çevre Tanıtma Derneği tarafından gerçekleştirilen Uluslararası Konferansta “International Conference on European Environmental Policy and the Case of Cyprus Mines” sunulan bidiriler kitap haline getirildi.

Konferans öncesinde, AB temsilcisi Donato Charini tarafından desteklenen konferans, rum tarafından basına yansıyan eleştiriler sonunda Charini bu desteğinden vazgeçmek zorunda kalmıştır. Konferans, Lefke Çevre Tanıtma Derneğinin özverili çalışmaları sonucunda gerçekleştirilmiştir.

Konferansın açılışına, AB Kıbrıs temsilcisi Büyükelçi Charini, Sağlık ve Çevre Bakanı Dr. Gülsen Bozkurt, Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mesut Ayan ve Lefke Çevre Tanıtma Derneği başkanı Teoman Oktay birer konuşma ile katılmışlardır.

Konferans boyunca 19 bildiri sunuldu. Bildiriler ağırlıklı olarak; Türkiyenin güzide üniversitelerinden ODTÜ, Ege, Marmara Üniversitesi ile İtalyanın Roma Üniversitesi ve KKTC Üniversitelerinden (2 YDÜ, 2LAÜ ve 2 DAÜ) ve bir adet de Lefke Çevre Tanıtma Derneği tarafından sunulmuştur.

Konferansta sunulan bildirilerin listesi:

15 – 16 Şubat 2001 tarihlerinde Lefke Tanıtma Derneği tarafından düzenlenen konferansta sunulan bildiriler CMC gerçeğini bir kez daha ortaya koymuştur.

Atımtay ve Sarıçiçek, son dönemlerde farklı araştırmacılar tarafından yapılan test ve deney sonuçlarını değerlendirmek suretiyle, yüzey suları ile ile yeraltısularının yanısıra kıyı bölgelerindeki deniz suyu kirliliğini vurgulamıştır. Bölgede yoğunlaşan ağır metallerin Doğu Akdeniz’de önemli problemlere yol açtığını ileri sürmüştür.

Altınbaş ve diğerleri ise, Akdeniz kıyılarının CMC atıklardan dolayı görsel ve fonksiyonel özelliklerini yitirdiğini, acilen uluslararası platforumlarda olayın irdelenip lojistik ve finansal yardımlarla profesyonel bazda projelendirilmesini önermektedir.

İtalyan araştırmacı Giuseppe ise, CMC’nin çevresel çürümeye bir örnek olduğunu ve bu tehlikeli atıkların Avrupa çevre politikasındaki yerini belirlemeye çalışmıştır.

Ruşen Keleş ise, bu tür çevre sorunlarının uygulamalarla aşıldığını irdelenmiştir.

Henden, CMC atıklarının yol açtığı Asit Maden Drenajının (AMD) çevresel risklerini ortaya koymuştur.

Erdem ve diğerleri, CMC atıklarının şu an dünyadaki en büyük çevre felaketinden biri olduğunu vurgulamış, ve özellikle bölgedeki ağır metallerin tarımsal etkilerinin risk analizi üzerinde durmuşlardır.

Aydın, bölgedeki zehirli atıkların insan sağlığına yaptığı etkilerin istatistiksel araştırmalarla ortaya çıkarılması gerektiğini savunmuş böylece çevresel aciliyetin daha çok ön plana çıkacağını vurgulamıştır.

Stone, madenin yöre üzerindeki sosyal etkilerini araştırmıştır.

Ertuğrul, çalışma gurubunun oluşturduğu rapor doğrultusunda soruna bir çözümle yaklaşılmış ve bu çözümün avantaj ve dezavantajları irdelemiştir.

Doğan ise, atık bekletme havuzlarının çevrede yarattığı etkiyi irdelemiş ve bölgedeki metal atıkların insan sağlığına dolaylı ve doğrudan etkileri üzerinde durmuştur.

Konferansın Organizasyon Komitesi Başkalığını; Teoman Oktay,

Üyeliklerini de;

Prof. Dr. Hüseyİn GÖKÇEKUŞ (Near East University)
Prof. Dr. Guiseppe BURGIO (University of Rome)
ATİLA KARADERİ (Environmental Society of Lefke)
TAMER DAYIOĞLU (Environmental Society of Lefke)
BUMİN BEZMEN (Environmental Society of Lefke)
BETÜL ATASAYAN (Environmental Society of Lefke)
ENVER BILDIR (Environmental Society of Lefke)
SALİH TOZAN (Environmental Society of Lefke)
HAKAN ORAN (Environmental Society of Lefke)

Bilim Kurulunu ise:

Prof. Dr. Aysel Atımtay (Midle East Technical University)

Prof. Dr. Adnan Aydın (Marmara University)

Prof. Dr. Fethİ Doğan (Ege University)

Prof. Dr. Ümİt Erdem (Ege University)

Prof. Dr. Hüseyİn Gökçekuş (Near East University)

Prof. Dr. Ruhşen Keleş (Eastern Mediterranean University)

Doç. Dr. Ulrich Kersting (European University of Lefke)’ten oluşmaktadır.

ISBN numarası ve Bar kodu olan kitabın basımı TC Lefkoşa Büyükelçiliğinin maddi katkıları ile 1000 adet olarak gerçekleştirilmiştir.

Kitabın tasarlanması ve editörlüğü YDÜ Rektör Yardımcısı Prof Dr. Hüseyin Gökçekuş tarafından gerçekleştirilmiştir. Lefke Çevre Tanıtma Derneği, Sn. Prof. Dr. Hüseyin Gökçekuşa kitabın basımındaki hizmetleri ve CMC konusunda bugüne değin ortaya koyduğu bilimsel çalışmalar, nedeni ile bir de plaket takdim etmiştir.

Kitapta yer alan bildiriler CMC Maden işletmeciliğinin özellikle Lefke-Gemikonağı bölgesinde yarattığı çevre felaketini ortaya koyması bakımından çok kapsamlı bir kitap olup, kaynak kitap niteliği taşımaktadır. Kitap sonunda yer alan ve Prof. Dr. Aysel Atımtay, Prof. Dr. Adnan Aydın, Prof. Dr. Fethi Doğan, Prof. Dr. Ümit Erdem, Prof. Dr. Hüseyin Gökçekuş, Prof. Dr. Emür Henden ve Prof. Dr. Ulrich Kesting tarafından hazırlanan sonuç ve öneriler kısmı ise konuyla ilgili yetkilerle mesaj niteliğindedir.

15-16 Şubat 2001 tarihleri arasında, Lefke Tanıtma Derneği tarafından düzenlenen uluslararası “Avrupa Birliği Çevre Politikaları ve Kıbrıs’ta Madencilik” konulu konferansın sonuç bildirgesinde önemle üzerinde durulan hususlardan bazıları şunlardır:

1. Maden işletmesi ve atık alanında bugüne dek çok değerli durum tespit çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalara paralel olarak uygun bir süre içerisinde gerçekleştirilecek benzer kapsamlı çalışmaların sürdürülmesine, konu ile ilgili olan uzman kişi ve kurumların bu çalışmalara katılmalarının sağlanmasına,

2. Çalışmalardan ve bildirilerden elde edilen sonuca göre bölgede toprak, su (yüzey, yeraltı ve deniz suyu) ve hava kirliliğinin bitki, hayvan ve insan (kronik, maruziyet) üzerinde ciddi boyutlarda tehdit oluşturduğunun vurgulanmasına

3. Her iki maddede belirtilen tehdit altındaki ortamların yaşayabilir bir şekle dönüşebilmesi için projeler üretilmesine, konu ile ilgili olarak devletin ilgili kurumlarının bu projelerde etkin rol almalarının sağlanmasına,

4. Bu aşamaların gerçekleştirilmesine yönelik olarak belirlenen kirlilik parametrelerinin tehdit altındaki ortamlarda belirli periyodlarla uluslararası standartlar çerçevesinde sistematik olarak izlenmesine (monitoring) ivedilikle başlanılması için gerekli önlemlerin alınmasına, bu kapsamda hidrojeolojik incelemelerin de yapılmasına,

5. Deniz ve kara ortamında biyolojik çeşitliliğin her alanda izlenmesine yönelik çalışmalara başlanmasına,

6. Gemikonağı rezervuarı beslenme alanı içinde yer alan Lefke içme suyu kuyuları, Gemikonağı göleti suyu ve Lefke civarındaki diğer yeraltı su kaynaklarının şu andaki yaşamsal zorunluluk da dikkate alınarak ivedilikle araştırma çalışmalarının başlatılmasına,

7. Tüm izleme sonuçlarının anında ilgili kurum ve kuruluşlar aracılığı ile kamu oyuna duyurulmasına,

8. Avrupa Birliği ilkeleri de gözönünde tutularak çevre ve insan hakları çerçevesinde gerekli önlemlerin alınmasına ve konuya yönelik yasal ve yönetsel düzenlemelerin ivedilikle yapılmasına,

9. Bölgedeki maden ve maden işlemeciliği ile ilgili firmanın yarattığı çevre zararları da dahil olmak üzere bölgede yapmış olduğu her türlü tahribatın uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınması için gerekli girişimlerde bulunulmasına,

10. Bölgedeki çevre kirliliğine yönelik olarak halkın çevre bilinçlendirme çalışmalarına hız verilmesine, bu konuda Lefke Çevre ve Tanıtma Derneği başta olmak üzere tüm sivil toplum örgütlerine destek verilmesine,

11. Bütün bu çalışmalarla ilgili olarak genel kurulda oy birliği ile ortaya çıkan “Lefke-Gemikonağı Bölgesi çevre sorunlarının yalnızca Kıbrıs sorunu olmayıp öncelikle Doğu Akdeniz’in bir sorunu, dolayısıyle tüm Akdeniz sorunu” belirlemesi gerçeğine dayanarak konunun uluslararası platformlara taşınmasına, konu ile ilgili uluslararası örgütleri dikkatlerinin bu noktaya çekilmesine, bu sorundan ayni şekilde etkilendiği düşünülen Güney Kıbrıs’ın da tüm bu çalışmalarda yer almasının sağlanmasına,

12. Bir önceki maddeye dayanarak ilgililerin tavsiyeleri çerçevesinde Avrupa Birliği için Kıbrıs Türk ve Rum kesimi bilim adamlarının birlikte sorunun çözümüne yönelik olarak ortak bir çalışma girişiminde bulunmalarına ve projeler üretilmesine,

13. Durum tespiti sağlayan tanımlayıcı çalışmaların sonucunda bu maden işleme atıklarını rehabilite ve ıslah edecek olan projelerin hazırlanması için bilim çevrelerinin teşvik edilmesine,

14. Tüm çalışmaların uygulamaya konulabilmesi için her türlü ulusal ve uluslararası kaynak ve destek arayışlarının ivedilikle başlatılmasına, karar verilmiştir.

Başa dön...