Suda "maktu ücret" kalktı
SAVURGANLIK BİTECEK: Ülkemizde en kıt kaynaklardan biri olan ve özellikle yaz aylarında eksikliği büyük oranda hissedilen suda tasarrufu değil, tam aksine savurganlığı beraberinde getiren "maktu ücret"in kaldırılması, büyük memnuniyet yarattı
HARCANAN SU ÖDENECEK: Yıllarca uygulanan maktu ücret sayesinde vatandaş ayda bir kova da bir ton da harcasa 10 ton su tükettiği dikkate alınarak otomatikman 5 milyon TL ödemeye mahkum edilmişti. Oysa şimdi herkes harcadığı suya göre ödeme yapacak. Suyun tonu 1 milyon 250 bin TL'den başlayıp, harcanan miktara bağlı olarak artacak ve 6 milyon TL'ye kadar çıkabilecek. Ancak bunun vatandaşa yansıması ancak birkaç ay sonra olacak
VATANDAŞA ADİL OLMAK: Lefkoşa Belediyesi Asbaşkanı Semavi Aşık ve Su İşleri Şube Sorumlusu Hasan Güralp, suda maktu ücretin kaldırılmasındaki esas amacın vatandaşa adil davranmak olduğunu belirterek, söz konusu tüzük değişikliğinin Kasım 2002'den beri beklendiğini söyledi
Dilek ÇETEREİSİ
Başkent Lefkoşa halkı, yıllardır harcamadığı su için ödemek zorunda olduğu "maktu ücret" belasından nihayet kurtuldu.
UBP'nin hükümette olduğu dönemde Lefkoşa Belediyesi'ne içme suyunda koyduğu ambargo sayesinde yaklaşık 1.5 yıldır bekletilen içme suyu tüzüğü değişti. Suda "maktu ücret" adlı garip uygulamanın kaldırılmasını öngören ve bazı başka değişiklikler de beraberinde getiren Lefkoşa Belediyesi İçme Suyu Tüzüğü, Kasım 2002'de İçişleri Bakanlığı'na sunulmuş ancak ileri götürülmemişti.
Binlerce kişiyi çok yakından ilgilendiren sudaki maktu ücreti kaldıran tüzük değişikliği 13 Nisan 2004 tarih ve 51 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre Lefkoşalılar bundan böyle tükettiği kadar su parası ödeyecek.
Yıllarca uygulanan maktu ücret sayesinde vatandaş ayda bir kova da bir ton da harcasa 10 ton su tükettiği dikkate alınarak otomatikman 5 milyon TL ödemeye mahkum edilmişti. Oysa şimdi herkes tükettiği tonaj kadar ödeme yapacak.
Suyun tonu 1 milyon 250 bin TL'den başlayıp, harcanan miktara bağlı olarak artacak ve 6 milyon TL'ye kadar çıkabilecek. Ancak bunun vatandaşa yansıması ancak birkaç ay sonra olacak. Çünkü Lefkoşa'da en son dağıtılan su faturaları, ocak-şubat 2004 dönemine ait. Bunlarda maktu ücret yer alıyor. Maktu ücretin alınmayacağı nisan ayı faturaları ancak birkaç ay sonra vatandaşın elinde olacak.
Ayrıca yine bu tüzük değişikliğiyle birlikte Lefkoşa Belediyesi, yerinde sayaç okumaya da başlayacak ve faturalar aylık çıkarılacak. Oysa Lefkoşa'da su faturaları halen 2 aylık dönemi kapsıyor ve bu dönemde vatandaş harcasa da harcamasa da ayda 5 milyon TL'den 10 ton olmak üzere toplam 20 ton 10 milyon TL maktu ücret ödemek zorunda kalıyor.
Bu arada Lefkoşa Belediyesi ile birlikte hareket eden Mağusa Belediyesi'nin de suda maktu ücreti kaldırdığı bildiriliyor.
Konuyla ilgili olarak görüştüğümüz Lefkoşa Belediyesi Asbaşkanı Semavi Aşık ve Su İşleri Şube Sorumlusu Hasan Güralp, suda maktu ücretin kaldırılmasındaki esas amacın vatandaşa adil davranmak olduğunu belirterek, söz konusu tüzük değişikliğinin Kasım 2002'den beri İçişleri Bakanlığı'nda beklediğini söyledi.
Günde ortalama 60-70 bin kişiye hizmet veren Lefkoşa Belediyesi'nin kayıtlı 18 bin 500 su abonesi bulunuyor. Belediyenin 2003 yılı sonu itibarıyla su tahsilatı 1 trilyon 665 milyar 427 milyon 373 bin 961 TL oldu. 20 Mayıs 2004'e kadarki yaklaşık 5 aylık su tahsilatı ise 680 milyar TL.
1 kova da bir, 10 ton da...
Yerel yöneticilerimizin 1976'dan beri uyguladığı suda "maktu ücret" politikası ile her gün çeşmelerimizden tonlarca su boşu boşuna akıp gidiyor.
Ülkemizde halen diğer belediyeler, suda maktu ücreti uyguluyor.
Vatandaş, çeşmesinden bir kova su alsa da 10 ton su yaksa da belediyeye aynı parayı ödüyor. Durum böyle olunca da vatandaşlar "suda tasarruf ilkesini" bir kenara itip evindeki suyla çok rahat araba yıkayabiliyor, bahçe ve kaldırım sulayabiliyor, hatta avlusuna diktiği domates veya patlıcan için sulama yapabiliyor.
Su ücretlerindeki bu garip uygulama sayesinde, tek bir damlasının bile boşa gitmemesi gereken suyumuz da boşa harcanmış oluyor.
Ayrıca 4-5 kişilik bir ailenin ödediği su parası, tek kişinin yaşadığı bir hane için de geçerli. Evinde tek başına yaşayan bir kişi ile 5 kişilik bir ailenin tükettiği su miktarı eşit olmamasına rağmen belediye bu kişilerden aynı su faturasını talep ediyor.
Suda "maktu ücret" uygulaması, vatandaşlar arasında "haksızlık" diye nitelendirilip bunun kaldırılmasını istiyordu.
Nitekim Lefkoşa Belediyesi bu konuda somut adım atarak vatandaşı bu dertten kurtardı.
Suda "maktu ücret" uygulamasının temelini, 4 kişilik bir ailenin sağlıklı ve hijyenik bir ortamda yaşayabilmesi için ayda en az 10 ton (10 metreküp) su harcaması gerektiği yönündeki araştırmalar oluşturmuştu.
Neler değişti?
Lefkoşa Belediyesi Asbaşkanı Semavi Aşık ve Su İşleri Şube Sorumlusu Hasan Güralp, su işlerinin belediyelere devrinden bu yana sudaki maktu ücreti ilk kaldıran belediye olduklarını söyledi.
Söz konusu belediye yetkilileri, tüzük değişikliğiyle sadece maktu ücretin kaldırılmadığını, tarifelerin de değiştiğini, maktu ücret ifadesinin yer aldığı tüm maddelerin değiştiğini de söyledi.
Yetkililer, maktu ücretin kaldırılmasıyla Lefkoşa belediye sınırları içerisinde kanalizasyon durumuna bağlı olarak su tarifelerini belirlediklerine işaret ederek, yeni uygulamanın nisanda başlayacağını, ancak vatandaşın eline nisan faturalarının ancak birkaç ay sonra yansıyacağını bildirdi.
"Suda maktu ücret büyük haksızlıktı. Vatandaş tükettiği kadar ödemelidir" diyen belediye yetkilileri, yeni uygulama ile aynı zamanda sayaçların yerinde okunacağını kaydetti.
Bunun için Ankara'daki ODTÜ Vakfı EBİ şirketinden al printerleriyle birlikte 10 sayaç okuyucusu alacaklarını ifade eden yetkililer, böylece faturaların aylık çıkarılacağını, tahsilatın da hızlandırılacağını belirtti.
Maktu ücret uygulaması nedeniyle belediyenin de sıkıntılar yaşadığını anlatan yetkililer, tüzük değişikliğiyle bu haksız uygulamanın ortadan kaldırılacağına dikkat çekti.
Aylık çıkarılacak su faturalarıyla vatandaşın su borcunu miktar yükselmeden ödeme imkanı bulacağını anlatan belediye yetkilileri, ayrıca olası bir boru patlağının da kısa sürede tespit edilebileceğini söyledi.
Sayaç kiraları
Lefkoşa Belediyesi Asbaşkanı Semavi Aşık ve Su İşleri Şube Sorumlusu Hasan Güralp, sayaç kiraları konusunda da değişikliğe gidileceğine dikkat çekerek, şu bilgileri verdi:
"Örneğin vatandaş suyu tüketse de tüketmese de 1 milyon sayaç kirası ödüyor. Yani kişi bir kova da 100 ton da su harcasa aynı tutarı sayaç kirası olarak ödüyor. Ayrıca sayaç koruma altında iken arızalanırsa bunu belediye değiştiriyor ancak değiştirmede bir gecikme olması halinde de vatandaşın, arızalı sayaçtan dolayı yine de ayda 10 ton su harcadığı dikkate alınıp ücret talep ediyorduk. Şimdi bu gibi durumlarda vatandaşın önceki tüketimlerinin ortalaması dikkate alınarak tahsil yönüne gidilecek."
Vatandaşa çağrı
Lefkoşa Belediyesi Su İşleri Şube Sorumlusu Hasan Güralp, vatandaşa çağrı yaparak su faturalarını ödemesini istedi.
Abonelerin yaklaşık yüzde 50'sinin su faturalarını ödememesinden yakınan Güralp, başlattıkları yeni uygulama bu durumda olanların suyunu kesmeye başladıklarına dikkat çekti.
Ödemelerin gününde yapılması halinde bunun vatandaşa hizmet olarak geri döneceğinin altını çizen Hasan Güralp, gündeme gelen AB finansmanlarının da ancak sürdürülebilir projeler için geçerli olduğunu, böylesi projelerin de finansman gerektirdiğini vurguladı ve vatandaşlara hizmetin karşılığını mutlaka ödemeleri çağrısı yaptı.
Suya ne kadar ödüyoruz?
Tablo I:
KKTC'de 28 belediyede uygulanan aylık su ücretlerini (maktu ücret) gösteren tarifeler şöyle:
BİRİM TON İÇİN ALINAN ÜCRET (TL)
Belediyeler nüfus maktu ücret(0-10 ton) 11-20 ton 21-30 ton 31-40 ton 41-50 ton 50 ton +
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) Lefkoşa 36,834 5,000,000 1,000,000 1,500,000 2,000,000 2,500,000 4,000,000
2) Gazimağusa 23,295 5,400,000 660,000 1,260,000 1,560,000 1,860,000 1,860,000
3) Girne 12,917 2,500,000 600,000 1,000,000 1,250,000 1,500,000 1,750,000
4) Güzelyurt 12,510 5,196,500 186,050 372,100 411,750 451,400 451,400
5) Gönyeli 6,489 1,130,000 56,500 113,000 169,500 339,000 678,000
6) Lefke 6,005 5,800,000 342,000 400,000 750,000 850,000 950,000
7) Lapta 3,586 2,000,000 200,000 300,000 400,000 500,000 500,000
8) Alsancak 2,803 1,040,000 104,000 382,000 520,000 760,000 1,160,000
9) İskele 2,729 3,000,000 300,000 400,000 500,000 600,000 600,000
10) Yeniboğaziçi 2,610 6000,000 200,000 250,000 300,000 400,000 700,000
11) Beyarmudu 2,567 1,400,000 210,000 315,000 420,000 560,000 840,000
12) Akdoğan 2,427 3,000,000 400,000 500,000 750,000 1,000,000 1,500,000
13) Vadili 2,129 3,000,000 400,000 500,000 750,000 1,000,000 1,500,000
14) Alayköy 2,057 3,000,000 400,000 750,000 1,000,000 1,000,000 1,500,000
15) Dikmen 2,004 500,000 75,000 100,000 150,000 200,000 500,000
16) Çatalköy 1,890 4,000,000 500,000 600,000 750,000 3,000,000 4,000,000
17) İnönü 1,803 3,000,000 400,000 500,000 750,000 1,000,000 1,000,000
18) Dipkarpaz 1,753 1,750,000 60,000 80,000 100,000 120,000 170,000
19) Paşaköy 1,714 800,000 75,000 125,000 200,000 270,000 500,000
20) Yenierenköy 1,400 3,000,000 300,000 350,000 400,000 500,000 700,000
21) Mehmetçik 1,340 3,000,000 300,000 400,000 500,000 700,000 1,100,000
22) Geçitkale 1,246 4,000,000 400,000 500,000 600,000 800,000 1,200,000
23) Esentepe 1,106 300,000 500,000 800,000 1,500,000 3,000,000 3,000,000
24) Tatlısu 1,009 1,130,000 282,500 565,000 1,175,000 2,361,700 2,000,000
25) Serdarlı 1,004 3,000,000 300,000 600,000 800,000 1,000,000 1,200,000
26) Büyükkonuk 788 3,500,000 320,000 340,000 380,000 430,000 500,000
27) Akıncılar 487 3,000,000 100,000 150,000 300,000 450,000 750,000
28) Değirmenlik 3,155 2,938,000 395,500 452,000 678,000 1,130,000 -
Tablo II:
Lefkoşa'da maktu ücretin kaldırılmasıyla ödenecek aylık su ücretleri şöyle:
S U KANALİZASYON
Tonaj(m3) Birim fiyat(L) Toplam tutar(TL) Sayaç kirası(TL) Su toplam(TL) Birim fiyat(TL) Toplam tutar(TL) Kanalizasyon toplam tutar(TL) Genel toplam(TL)
1.250.000 1.250.000 1.000.000 2,250.000 150.000 150.000 150.000 2.400.000
1.250.000 2.500.000 1.000.000 3.500.000 150.000 300.000 300.000 3.800.000
1.250.000 3.750.000 1.000.000 4.750.000 150.000 450.000 450.000 5.200.000
1.250.000 5.000.000 1.000.000 6.000.000 150.000 600.000 600.000 6.600.000
1.250.000 6.250.000 1.000.000 7.250.000 150.000 750.000 750.000 8.000.000
1.250.000 7.500.000 1.000.000 8.500.000 150.000 900.000 900.000 9.400.000
1.250.000 8.750.000 1.000.000 9.750.000 150.000 1.050.000 1.050.000 10.800.000
1.250.000 10.000.000 1.000.000 11.000.000 150.000 1.200.000 1.200.000 12.200.000
1.250.000 11.250.000 1.000.000 12.250.000 150.000 1.350.000 1.350.000 13.600.000
1.250.000 12.500.000 1.000.000 13.500.000 150.000 1.500.000 1.500.000 15.000.000
2.000.000 14.500.000 1.000.000 15.500.000 150.000 1.650.000 1.650.000 17.150.000
2.000.000 16.500.000 1.000.000 17.500.000 150.000 1.800.000 1.800.000 19.300.000
2.000.000 18.500.000 1.000.000 19.500.000 150.000 1.950.000 1.950.000 21.450.000
2.000.000 20.500.000 1.000.000 21.500.000 150.000 2.100.000 2.100.000 23.600.000
2.000.000 22.500.000 1.000.000 23.500.000 150.000 2.250.000 2.250.000 25.750.000
2.000.000 24.500.000 1.000.000 25.500.000 150.000 2.400.000 2.400.000 27.900.000
2.000.000 26.500.000 1.000.000 27.500.000 150.000 2.550.000 2.550.000 30.050.000
2.000.000 28.500.000 1.000.000 29.500.000 150.000 2.700.000 2.700.000 32.200.000
2.000.000 30.500.000 1.000.000 31.500.000 150.000 2.850.000 2.850.000 34.350.000
2.000.000 32.500.000 1.000.000 33.500.000 150.000 3.000.000 3.000.000 36.500.000
2.500.000 35.000.000 1.000.000 36.000.000 150.000 3.150.000 3.150.000 39.150.000
2.500.000 37.500.000 1.000.000 38.500.000 150.000 3.300.000 3.300.000 41.800.000
2.500.000 40.000.000 1.000.000 41.000.000 150.000 3.450.000 3.450.000 44.450.000
2.500.000 42.500.000 1.000.000 43.500.000 150.000 3.600.000 3.600.000 47.100.000
2.500.000 45.000.000 1.000.000 46.000.000 150.000 3.750.000 3.750.000 49.750.000
2.500.000 47.500.000 1.000.000 48.500.000 150.000 3.900.000 3.900.000 52.400.000
2.500.000 50.000.000 1.000.000 51.000.000 150.000 4.050.000 4.050.000 55.050.000
2.500.000 52.500.000 1.000.000 53.500.000 150.000 4.200.000 4.200.000 57.700.000
2.500.000 55.000.000 1.000.000 56.000.000 150.000 4.350.000 4.350.000 60.350.000
2.500.000 57.500.000 1.000.000 58.500.000 150.000 4.500.000 4.500.000 63.000.000
3.000.000 60.500.000 1.000.000 61.500.000 150.000 4.650.000 4.650.000 66.150.000
3.000.000 63.500.000 1.000.000 64.500.000 150.000 4.800.000 4.800.000 69.300.000
3.000.000 66.500.000 1.000.000 67.500.000 150.000 4.950.000 4.950.000 72.450.000
3.000.000 69.500.000 1.000.000 70.500.000 150.000 5.100.000 5.100.000 75.600.000
3.000.000 72.500.000 1.000.000 73.500.000 150.000 5.250.000 5.250.000 78.750.000
3.000.000 75.500.000 1.000.000 76.500.000 150.000 5.400.000 5.400.000 81.900.000
3.000.000 78.500.000 1.000.000 79.500.000 150.000 5.550.000 5.550.000 85.050.000
3.000.000 81.500.000 1.000.000 82.500.000 150.000 5.700.000 5.700.000 88.200.000
3.000.000 84.500.000 1.000.000 85.500.000 150.000 5.850.000 5.850.000 91.350.000
3.000.000 87.500.000 1.000.000 88.500.000 150.000 6.000.000 6.000.000 94.500.000
4.500.000 92.000.000 1.000.000 93.000.000 150.000 6.150.000 6.150.000 99.150.000
4.500.000 96.500.000 1.000.000 97.500.000 150.000 6.300.000 6.300.000 103.800.000
4.500.000 101.000.000 1.000.000 102.000.000 150.000 6.450.000 6.450.000 108.450.000
4.500.000 105.500.000 1.000.000 106.500.000 150.000 6.600.000 6.600.000 113.100.000
4.500.000 110.000.000 1.000.000 111.000.000 150.000 6.750.000 6.750.000 117.750.000
4.500.000 114.500.000 1.000.000 115.500.000 150.000 6.900.000 6.900.000 122.400.000
4.500.000 119.000.000 1.000.000 120.000.000 150.000 7.050.000 7.050.000 127.050.000
4.500.000 123.500.000 1.000.000 124.500.000 150.000 7.200.000 7.200.000 131.700.000
4.500.000 128.000.000 1.000.000 129.000.000 150.000 7.350.000 7.350.000 136.350.000
4.500.000 132.500.000 1.000.000 133.500.000 150.000 7.500.000 7.500.000 141.000.000
6.000.000 138.500.000 1.000.000 139.500.000 150.000 7.650.000 7.650.000 147.150.000
6.000.000 144.500.000 1.000.000 145.500.000 150.000 7.800.000 7.800.000 153.300.000
6.000.000 150.500.000 1.000.000 151.500.000 150.000 7.950.000 7.950.000 159.450.000
6.000.000 156.500.000 1.000.000 157.500.000 150.000 8.100.000 8.100.000 165.600.000
6.000.000 162.500.000 1.000.000 163.500.000 150.000 8.250.000 8.250.000 171.750.000
6.000.000 168.500.000 1.000.000 169.500.000 150.000 8.400.000 8.400.000 177.900.000
6.000.000 174.500.000 1.000.000 175.500.000 150.000 8.550.000 8.550.000 184.050.000
6.000.000 180.500.000 1.000.000 181.500.000 150.000 8.700.000 8.700.000 190.200.000
6.000.000 186.500.000 1.000.000 187.500.000 150.000 8.850.000 8.850.000 196.350.000
6.000.000 192.500.000 1.000.000 193.500.000 150.000 9.000.000 9.000.000 202.500.000