KARŞILIKSIZ ÇEKE NEŞTER
Poliçeler Yasası'nda yapılan değişikle karşılıksız çek olayına neşter vurulması hedefleniyor. Resmi Gazete'de, yayımlanan Poliçeler (Değişiklik) Yasası, bankalara mali sorumluluk yükleyerek, karşılıksız çek yazılmasını durdurmayı amaçlıyor. Yasayla birlikte çek istismarı ortadan kaldırılacak. Bankalar Birliği Başkanı Taştan Altuner, yasanın hazırlanış gayesinin karşılıksız olan çeklerin piyasadan azaltılması olduğunu söyledi. Altuner, yasayla birlikte, bankaların, çek hesabı açarken daha titiz davranacağını ve böylelikle karşılıksız çek olayının azalacağının düşünüldüğünü kaydetti

YAZANA DA BANKAYA DA CEZA
Yasa hem çeki yazana hem de ilgili bankaya cezalar öngörüyor. İlgili banka süresinde ibraz edilen, karşılığı bulunmayan veya yetersiz kalan her çek yaprağı için, çek hamiline 250 YTL ödemekle yükümlü kılınıyor. Banka tarafından yapılan ihbarı alan, on iş günü içinde düzeltme işlemlerini yerine getirmeyen veya geçerli bir sebebi olmadan , çek karnelerini geri vermeyenler suçlu sayılacak. Bu kişiler mahkum olmaları halinde 6 bin YTL'ye kadar para cezasına, altı yıla kadar hapis cezasına veya her ikisine birden çarptırılacak

HAPİSLİK VE PARA CEZASI
Yasada belirtilen düzeltme işlemi yapılmazsa, bir yıllık süre içinde çek yazanlar, çek hesabı açtıranlar, suç işlemiş olurlar ve mahkum olmaları durumunda, 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına ya da her iki cezaya birden çarptırılabilir. Yasada yazılı yükümlülükleri yerine getirmeyen veya geciktiren bankalar da suç işlemiş sayılıyor. Mahkum edilen banka 10 bin YTL'ye kadar para cezasına çarptırılacak. Kaybolmayan, çalınmayan çekler, imzalandığı halde, bunun tersini, polise veya bankaya bildiren kişi de suç işlemiş olacak

 
Poliçeler Yasası'nda yapılan değişikle karşılıksız çek olayına neşter vurulması hedefleniyor.

Resmi Gazete'de, yayımlanan Poliçeler (Değişiklik) Yasası, bankalara mali sorumluluk yükleyerek, karşılıksız çek yazılmasını durdurmayı amaçlıyor. Yasayla birlikte çek istismarı ortadan kaldırılacak.

Değişiklik Yasası hem çeki yazana ve hem de ilgili bankaya önemli cezalar içeriyor.

Bankalar Birliği Başkanı Taştan Altuner, yasanın hazırlanış gayesinin karşılıksız olan çeklerin piyasadan azaltılması olduğunu söyledi.

Altuner, yasayla birlikte, bankaların, çek hesabı açarken daha titiz davranacağını ve böylelikle karşılıksız çek olayının azalacağının düşünüldüğünü kaydetti

Altuner, değişimden özellikle ticaret sektörünün etkileneceğini ifade ederek, ödemeler sistemi içinde çeklerin büyük pay oluşturduğu belirtti. Altuner, elektronik ödemelerin hız kazanmasın karşın, ticari sektörde ödemelerin daha çok çekle yapıldığına dikkat çekti.

İş, bankalara düşüyor

Yasayla birlikte, bankalar, çek karnelerinin her yaprağına çek hesabının bulunduğu şubenin adını, keşidecinin tam ismini ve hesap numarasını yazmak zorunda bırakılıyor. Bankalar, çek yazacak şahıstan fotoğraflı kimlik belgesi, ikametgâh kağıdı, şirket olanlardan ise, Şirketler Mukayyitliği'nden alınmış onay belgesi talep edecek.

Hesap sahibi ihtar mektubunu alır ve o tarihten başlayarak on iş günü içinde, çek tutarının yüzde 10 tazminat ve gecikme faizi ile birlikte hamil adına muhatap bankaya yatırması halinde çek yazabilecek. İlgili banka da, bu durumu gönderilen mektup tarihinden başlayarak yirmi bir iş günü içinde KKTC Merkez Bankası'na bildirecek.

Çek hamiline 250 YTL

Yasa, bankalara sorumluluk yüklüyor. İlgili banka süresinde ibraz edilen, karşılığı bulunmayan veya yetersiz kalan her çek yaprağı için, çek hamiline 250 YTL ödemekle yükümlü kılınıyor.

Banka tarafından yapılan ihbarı alan, on iş günü içinde düzeltme işlemlerini yerine getirmeyen veya geçerli bir sebebi olmadan, çek karnelerini geri vermeyenler suçlu sayılacak. Bu kişiler mahkum olmaları halinde 6 bin YTL'ye kadar para cezasına, altı yıla kadar hapis cezasına veya her ikisine birden çarptırılacak.

Yasada belirtilen düzeltme işlemi yapılmazsa, bir yıllık süre içinde çek yazanlar, çek hesabı açtıranlar, suç işlemiş olurlar ve mahkum olmaları durumunda, 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına ya da her iki cezaya birden çarptırılabilir.

Bankaya 10 bin YTL ceza

Yasada yazılı yükümlülükleri yerine getirmeyen veya geciktiren bankalar da suç işlemiş sayılıyor. Mahkum edilen banka 10 bin YTL'ye kadar para cezasına çarptırılacak.

Kaybolmayan, çalınmayan çekler, imzalandığı halde, bunun tersini, polise veya bankaya bildiren kişi de suç işlemiş olacak. Bu kişiler de 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilecek.

Yine, ibraz edildiğinde, karşılılığı bulunmadığı için ödenmeyen çeki yazan kişiler de, suçlu sayılacak ve 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılacak.

Uygulama temmuzda

Altuner, yasanın geçtiğini ve Resmi Gazete'de yayımlandığını ancak bankalara getirilen mali mesuliyetle ilgili hükmün üç ay sonra, 7 Temmuz'da uygulanacağını söyledi.

Altuner'in açıklamasına göre, yasa şu andaki haliyle bankalara mali mesuliyet vermiyor. Yasal mesuliyet gereği, karşılıksız çek yazan kişiye iadeli taahhütlü mektupla bildirim yapılıyor ve yasal süre içinde ödenmeyen çekler Merkez Bankası'na bildirilerek, karşılıksız çek yazanlar çek yasaklılar listesine alınıyor ve bir yıl süre ile çek kullanmaktan men ediliyor.

Şimdi bu yeni uygulamayla yine çek yasaklılar listesi olacak ancak bankalara yasal mesuliyetin yanında mali yükümlülük de gelecek. Yasa, her çek yaprağı için, çek hamiline 250 YTL bedel ödenmesini öngörüyor.

Altuner, henüz yasanın nasıl uygulanacağı konusunda netlik olmadığını, Merkez Bankası'nca çıkarılacak tebliğle uygulamanın belli olacağını kaydetti.

Bankalar Birliği yasa değişiklik çalışmaları sırasında, bu düşünceye karşı çıkmıştı.

Poliçeler (Değişiklik) Yasası ne diyor?

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki yasayı yapar:

1-Bu yasa, Poliçeler (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Poliçeler Yasası ile birlikte okunur.

2- Esas yasa, 2'nci maddesinde yer alan "Bankacı" tefsirinden hemen önce aşağıdaki yeni "Banka" tefsiri konmak suretiyle değiştirilir.

"Banka", KKTC Bankalar Yasası kurallarına uygun olarak Bankacılık lisansına sahip bankaları anlatır ve Kooperatif Şirketler Yasası altında kurulup, Kooperatif Şirketler Mukayyitliği tarafından üyelerine çek hesabı açma izni verilen veya verilecek olan kooperatifleri de içerir,"

3-Esas Yasa, 73'üncü maddesinin (3)'üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (3)'üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

3-A- Çek karneleri bankalarca basılır veya değiştirilir

B-Çek karnelerinin baskı şekli ve esasları Merkez Bankası'nca Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tebliğle düzenlenir.

C-Bankalar, çek karnelerinin her yaprağına çek hesabının bulunduğu şubenin adını, keşidecinin tam ismini ve hesap numarasını yazmak zorundadırlar. Bankalar, çek hesabı açtıranların açık kimlik ve adreslerini saptamak için fotoğraflı kimlik belgeleri ile KKTC'de ikametgâh yeri belgelerini, şirket olanların Şirketler Mukayyitliği'nden alınmış onay belgelerini talep edip, gerçek kişilerin açık kimlik ve adresleri ile diğerlerinin sicil numaralarını talep etmek ve bunlarla ilgili bilgileri hesapların kapatılmasını izleyen beşinci yılın sonuna kadar saklamak zorundadırlar."

4-Esas Yasa, 74B maddesinin (2)'nci fıkrası kaldırılmak ve yerine sırası ile aşağıdaki yeni (2)'nci ve (3)'üncü fıkralar konmak suretiyle değiştirilir:

(2) Hesap sahibi ihtar mektubunu aldığı veya bu yasanın 74D maddesine göre almış sayıldığı tarihten başlayarak on iş günü içerisinde, çek tutarının yüzde 10 tazminat ve gecikme faizi ile birlikte hamil adına muhatap bankaya yatırdığı takdirde, çek keşide etmek hakkını yeniden kazanır. Muhatap Banka, bu durumu yukarıdaki (1)inci fıkraya uygun olarak gönderilen mektup tarihinden başlayarak yirmi bir iş günü içinde KKTC Merkez Bankası'na bildirir.

Bu madde amaçları bakımımdan gecikme faizi, Merkez Bankası'nca, Sözleşmeler Yasası'nın 78'inci maddesi amaçları bakımından saptanmış Resmi Gazete'de ilan edilen faiz oranıdır.

(3)(A) Muhatap banka süresinde ibraz edilen ve karşılığı bulunmayan veya yetersiz kalan her çek yaprağı için 250 YTL veya muadili döviz karşılığına kadar olan tutarı keşidecinin dışındaki çek yaprağının hamiline ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek hesabının açılması ve çek karnesinin müşteriye teslimi sırasında yapılacak olan dönülemeyecek bir gayri nakdi kredi sözleşmesi uyarınca teminat altına alınır.

(B)Bu fıkrada belirtilen mesuliyet tutarı, Devlet Planlama Örgütü tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksindeki yıllık artış veya azalışlar göz önünde bulundurularak on katına ulaşıncaya kadar KKTC Merkez Bankası tarafından değiştirilebilir.

(C) Bu fıkrada belirtilen mesuliyet ile ilgili usul ve esaslar Merkez Bankası'nca çıkarılacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tebliğle düzenlenir."

5- Esas yasa, 75'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 75'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:

75. (1) Bu yasanın 74B maddesinin (1)'inci fıkrası, uyarınca banka tarafından yapılan ihbarı aldığı veya almış sayıldığı tarihten başlayarak on iş günü içinde düzeltme işlemlerini yerine getirmeyenler veya geçerli bir sebebe dayanmaksızın, çek karnelerini geri vermeyenler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde 6 bin YTL kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her ikisine birden çarptırılabilirler;

Bu yasanın 74B maddesinin (2)'nci fıkrasında belirtilen düzeltme işlemi yapılmadığı halde 74C maddesindeki bir yıllık süre içinde çek keşide edenler çek hesabı açtıranlar, fiillerinin başka bir suç sayılıp sayılmadığına bakılmaksızın bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

(2) Bu yasanın 73'üncü, 74'üncü, 74A, 74B ve 74C maddelerinde yazılı yükümlülükleri yerine getirmeyen veya geciktiren banka bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 10 bin YTL ye kadar para cezasına çarptırılabilir.

(3) Bir çek kaybolmadığı veya çalınmadığı veya imza edildiği halde çekin kaybolduğu veya çalındığı veya imza edilmediğini polise veya bankaya bildiren kişi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(4) İbraz edildiğinde, karşılılığı bulunmaması nedeniyle ödenmeyen çeki keşide eden kişiler, bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyeti halinde 6 bin YTL'ye kadar para cezasına veya altı yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

Mahkeme ayrıca işlenen suçu niteliğine göre üç yıla kadar bankalarda çek hesabı açmasının ve çek keşide etmesinin yasaklanmasına karar verebilir. Yasaklama kararı bütün bankalara duyurulmak üzere Merkez Bankası'na bildirilir.

6- Bu yasanın, 4'üncü madde kuralları Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten üç ay sonra; diğer madde kuralları ise Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.