Dolar 1.415, Sterlin 2.700, Euro 1.830, Kıbrıs Lirası 3.710 YTL'ye fırladı; piyasalar ve ekonomik dengeler altüst oldu

Döviz patladı

PATLAMANIN BEŞ ANA NEDENİ VAR... Bir hafta önce 1.3215'den satılan Amerikan Doları dün 1.415'e, 2.4295'den satılan İngiliz Sterlini 2.700'e yükselirken, 1.6775'den satılan Euro 1.830 çıktı. 2.9045'den satılan Kıbrıs Lirası ise 3.110 YTL'ye dayandı. Piyasadaki bu dalgalanmanın başlıca nedenleri olarak, Türkiye'deki seçim belirsizliği, IMF'nin ön koşullarından biri olarak kabul edilen Sosyal Güvenlik Yasası'na karşı duyulan belirsizlik, petrol ve altın fiyatlarındaki yükseliş ve dünya piyasalarındaki sert düşüşler ilk sırada gösteriliyor

İKİ GÜNDE YÜZDE 25 DEVALÜASYON... Yeni sistemde devalüasyon olmadığını, çünkü dalgalı kur sisteminin kendi içerisinde bunu dengelediğini ifade eden uzmanlar, ancak bir iki gün içinde yüzde 20-25 devalüasyonun yaşandığını söyledi. Dövizin beklenmedik yükselişi her şeyi altüst etti. Son dört günde aşırı tırmanışa geçen döviz, gelecek için de tehlikeli sinyaller veriyor

Döviz yeniden her şeyi altüst etti. Acımasızca yükselişe geçen döviz, para piyasaları ve ekonomik dengeleri bir kez daha altüst ederken, vatandaşların alım gücü yerle bir oldu.

21 Şubat 2001 kriziyle can evinden vurulan halkımız, beş yıldan sonra tekrar tırmanan dövizin ve altüst olan ekonominin kurbanı oldu.

Dolar bir günde 51, Sterlin 180 Ykr, Euro 94 ve Kıbrıs Lirası ise 105 Yeni kuruş artarak, döviz borcu olanları çıldırttı.

Önceki gün 2.4690'dan satılan Sterlin dün aniden 2,700'e dayandı. 1.3320'den satılan dolar da 1.415'e çıktı. Euro, 1.6920'den 1,830'a yükselirken, Kıbrıs Lirası ise 2.9380'den 3.110'a yükseldi.

Piyasaları kaosa sürükleyen dövizin son dört gündeki şok artışı, evlerdeki yangını büyütüyor, zamları ve pahalılığı kamçılıyor, maaş ve ücretleri de yerle bir ediyor.

Aylardır normal düzeyde seyreden döviz kurlarının aynı düzeyde gitmesi beklenirken, döviz borçlusu binlerce kişinin uykusuz geceler geçirmesine neden olacak. Her geçen gün katmerlenen borçlar, döviz borçluların yarasını deşiyor.

Piyasadaki depremin nedeni ne?

Türkiye'de olduğu gibi KKTC'de dün döviz kurlarında ani bir yükselme oldu. Ancak, Türkiye piyasalarında dövizde yaşanan yükseliş, KKTC'deki fiyatların altında kaldı.

Piyasadaki bu dalgalanmanın nedenleri arasında, seçim belirsizliği, IMF'nin ön koşullarından biri olarak kabul edilen Sosyal Güvenlik Yasası'na karşı duyulan belirsizlik, petrol ve altın fiyatlarındaki yükseliş, dünya piyasalarındaki sert düşüşler ilk sırada gösteriliyor.

Buna karşın Citibank, Morgan Stanley, Merril Lynch ve Credit Suisse gibi önde gelen yatırım bankalarının Türkiye'ye dönük yatırımların azaltılmasını tavsiye etmeleri de düşüşte etkili oluyor.

Ekonomi ve siyasetteki gerginliklerin yurt dışındaki gelişmelerle birleşmesi sonucunda piyasalarda panik yaşanıyor. Dolar 1,42 YTL'yi gördü, Borsa ise 41 bin puan seviyelerine indi.

Uzman görüşü

Uluslararası ekonomi uzmanları, dünya ekonomisinin sağlıklı bir durumda olduğunu belirterek, gelişmekte olan ülke borsalarında son zamanlarda görülen sermaye çıkışının muhtemelen geçici nitelikte olduğunu kaydetti.

Uzmanlar, dünya genelinde faiz oranlarının yükselmesinin ve enflasyon kaygılarının gelişmekte olan ülke borsaları üzerinde basınç yarattığına dikkat çekerken, bununla birlikte gelişmekte olan ülkeler için ekonomik büyüme beklentilerinin hâlâ olumlu olduğunu ifade etti.

Dolar 1.41 YTL'nin üzerine çıktı

Dövize gelen yüklü alımlarla birlikle dolar Türkiye'de 1,41 YTL'nin de üzerine çıkarken dolar kuru son bir yılın en yüksek seviyesini test etmiş oldu. Dolar, geçen yılın Ocak ayında 1,40 YTL'yi test etmişti.

Türkiye'de Bankalar arası piyasada dolar kotasyonlarında alışta en düşük fiyat 1,3960 YTL, en yüksek fiyat 1,3995 YTL, satışta en düşük fiyat 1,4015 YTL, en yüksek fiyat 1,4050 YTL düzeyinde. Serbest piyasada önceki günkü kapanışta ABD Doları 1,3630 YTL, euro ise 1,7390 YTL olmuştu.

Piyasa uzmanları, döviz piyasasındaki alım dalgasının devam ettiğini vurgulayarak, zincirleme etkilerle çok hızlı bir yükseliş hareketi yaşandığını, dolar/YTL kurunun 1.4200 bölgesine kadar geldiğini ve bu seviyenin kısa dönemde zirve olmasının beklendiğini kaydediyorlar.

Euro/dolar paritesine bakıldığında, Euro'nun gücünü koruduğunun gözlendiğini belirten uzmanlar, paritenin yeni zirvelerle hareket ettiğini, dün ABD'de açıklanması beklenen dış ticaret rakamlarının paritenin yönü açısından belirleyici olacağını, teknik açıdan bakıldığında paritenin 1.3000 bölgesini görebileceğinin söylenebileceğini dile getiriyorlar.

Faiz de yükseldi

Öte yandan Türkiye'de bono piyasasında yılın en yüksek seviyeleri görülüyor. En çok işlem gören 9 Nisan 2008 vadeli tahvilin basit faizi yüzde 15,46, bileşik faizi yüzde 14,50'den kapandı. Bu tahvilin dünkü kapanışında basit faizi yüzde 15,28, bileşik faizi yüzde 14,34 olarak gerçekleşmişti.

Borsa'da sert düşüş

Uluslararası borsalardaki düşüşler Türkiye'deki İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'na (İMKB) da yansıdı. Borsa açılıştan itibaren hızla geriledi.

Önceki gün 43 bin 713 puandan kapanan endeks, destek seviyelerinde tutunamayarak 42 bin 384 puana kadar geriledi. Zaman zaman tepki alımları gelse de zayıf kaldı.

İMKB Ulusal 100 Endeksi, 2. seansta 391,41 puan düşerek 41.970,80 puandan kapandı. Hisse senetleri 2. seansta ortalama yüzde 0,92 değer yitirdi. İlk seanstaki 1.350,98 puanlık düşüş dikkate alındığında, Borsa endeksi günün tamamında 1.742,39 puan geriledi. Hisse senetlerinin günlük ortalama değer kaybı yüzde 3,99 oldu.

Altın 25 yılın en yüksek düzeyine çıktı

Uluslararası piyasalarda dün, altın son 25 yılın en yüksek düzeyi civarında seyrini sürdürdü. Uzmanlar, ABD Doları'nın zayıflığı, yüksek petrol fiyatları, İran'ın nükleer programı hakkında Batı ile girdiği restleşmenin tırmanması ve Ortadoğu'daki gerginlikler diğer değerli madenlerle birlikte altına olan talebi artırıyor.

Uluslararası piyasalarda altının ons fiyatı dün Eylül 1980'den bu yana en yüksek değerleri buldu.

Bazı borsalarda altının onsunun önceki gün kapanış ve dün öğle saatlerindeki fiyatları şöyle:

Borsa Cuma Perşembe

----- --------- ---------

Londra 725,75 719,20

Zürih 724,50 719,20

Hong Kong 723,10 708,50

Kurlar altüst

Döviz dün KKTC ve TC piyasalarını alt üst eden rakamlarla karşımıza çıktı. KKTC serbest piyasasında dün dolar ortalama 1.390 YTL'dan alınıp, 1.415'den satıldı.

Sterlinin alış kuru 2.630, satış kuru ise 2.700 YTL oldu. Euro'nun verileri ise 1.795 ile 1.830 YTL idi. Kıbrıs Lirası, 3.080 ile 3.110 YTL'dem işlem gördü.

Türkiye'nin kurları ise daha farklıydı.

İstanbul serbest piyasasında dolar 1 milyon 556 bin TL'den alındı, 1 milyon 568 bin TL'den satıldı. Euro, 1 milyon 468 bin TL ile 1 milyon 480 bin TL'den işlem gördü. Sterlinin kuru ise 2 milyon 265 bin TL ile 2 milyon 307 bin TL arasında değişti.

Ankara serbest piyasasında ise döviz kurları şöyleydi: Dolar: (alış) 1.3950 YTL, (satış) 1.4200. Euro: (alış) 1.8000, (satış) 1.8320 YTL. Sterlin: (alış) 2.6150, (satış) 2.6930 YTL".

Dövizin çıkışı geçici

Küçükuncular Şirketler Direktörü Erdinç Küçükuncular, döviz fiyatlarının yükselmesiyle TC Merkez Bankası'nın hedefinde bir şaşma olacağını kaydetti ve hassas olan ekonomiyi etkileyeceğini söyledi.

Dövizin yükselişinin geçici olduğunu anlatan Küçükuncular, yabancı fonların ani bir korkuyla heyecana kapılıp Türkiye'deki fonlara saldırmasından dolayı fiyatların yükseldiğini ifade ederek, altın fiyatının son 27 yılın zirvesine geldiğini kaydetti.

Şu anda 1 gram 22 ayar altının 33.70 YTL satıldığını ve bunun tarihi bir rekor olduğunu ifade eden Erdinç Küçükuncular, Dolar bazında ise altının son iki yılda yüzde 120 arttığını, en son altının dolarla bir kilogram fiyatının 28.00 YTL'yi gördüğünü söyledi. Şu anda sterlinin fiyatının 2.70 ile son 16 ayın zirvesinde olduğunu Euro'nun 1.852 ile Doların ise 1.430 ile zirveyi gördüğünü Kıbrıs Lirası'nın ise 3.130 ile son 25 ayın en yüksek rakamına ulaştığını kaydetti.

Tüm yatırımcıların sakin olması gerektiğini anlatan Küçükuncular, hiç kimsenin dört yıl önceki gibi dövize saldırmamalarını kaydederek, fiyatların aşağıya düşeceğini belirtirken bu tür türbülansların da göz ardı edilemez olduğunu ifade etti.

Döviz depremi beş ana konuya dayanıyor

Gesfi Döviz Direktör Gökhan Naim, dövizin son günlerde yükselişinin beş ana başlığa dayandığını söyledi.

Naim, beş ana başlığı ise şöyle sıraladı: "1. Bazı bankaların Türkiye'deki pozisyonlarında kapatma raporu vermesi, 2. IMF'nin ön koşullarından biri olarak kabul edilen Sosyal Güvenlik Yasası'na karşı duyulan belirsizlik, 3. Erken seçim haberleri, 4. Petrol ve altın fiyatlarındaki yükseliş, ve son olarak dünya piyasalarındaki sert düşüşler ilk sırada gösteriliyor."

Şu anda vatandaşın dövize bir talebi olmadığını ancak, KKTC ekonomisinin Türkiye'ye bağlı olduğunu kaydeden Naim, şu anda vatandaşlarda bir panik havası oluşmamasına rağmen bunun devam etmesi durumunda bu paniğin yaşanabileceğini çünkü herkesin dövizle borçlandığını söyledi.

Naim, dövizin yükselişinin bir başka nedeninin ise Türkiye'den kaynaklanan yabancı yatırımcıların yaptığı bir talep olduğunu anlattı.

İki nedene dayanıyor

Ülkemizdeki ekonomik uzmanlar ise döviz kurlarının patlama yapmasının nedeninin iç ve dış neden olarak iki şekilde değerlendirilebileceğini kaydetti.

İç nedenlerin Türkiye ekonomisinde nisan ayı enflasyonunun yüksek çıkmasının özellikle yabancı yatırımcıları YTL'den dövize yönlendirdiğini ifade eden KKTC'deki uzmanlar, İMKB ve yabancı bankaların YTL'den dövize ani bir dönüş yaptığını, bunun da daha çok spekülasyon dönüş olduğunu belitti.

Kısa sürede yabancı yatırımların kâr yapmak amacı ile piyasayı dalgalandırmak suretiyle kâr yaptığını anlatan uzmanlar, kurların ani yükselmesiyle kâr yaptıklarını ve piyasada bir hareketin yaşandığını ifade etti.

Ülkemizdeki uzmanlar, dövize olan talebin bir anda üst seviyeye çıktığı zaman döviz fiyatının yükseldiğini, ancak Türkiye ekonomisinin gelişmekte olan bir ekonomi olduğunu ve gelişmekte olan bir ekonomide bu tür iniş çıkışların yaşanabileceğini kaydetti.

Öte yandan döviz kurlarının çok uzunca bir süre sabit kalmaması nedeniyle buna neden olarak gösterilebileceğini anlatan uzmanlar, iki üç yıllık periyot göz önüne alındığı zaman bugün gelinen yüksek kur seviyesinin dövizin olması gereken rakamlar olduğu gösterdiğini, ancak ani çıkışların endişe ve tepki yarattığını söyledi.

Bir iki gün içerisinde fiyatların oturacağını anlatan uzmanlar, Amerikan Merkez Bankası'nın faiz oranlarını yükseltmesiyle dış yatırımcıları Türkiye dışındaki piyasalara yönlendirdiğini bunun da dış nedenler arasına girdiğini kaydetti.

Yeni sistemde devalüasyon olmadığını, çünkü dalgalı kur sisteminin kendi sistemi içerisinde bunu dengelediğini ifade eden uzmanlar, otomatik olarak bunun yaşandığını ve bir iki günde yüzde 20-25 devalüasyonun yaşandığını söyledi.