Ülkemiz çalışma hayatının paslı çarkları içerisinde büyük bir sorun haline dönüşen kaçak işçi belasına neşter vurmak amacıyla meclisten geçen Muhaceret (Değişiklik) Yasası, Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın vetosuna takıldı.
İçişleri Bakanlığı'nın büyük bir titizlikle hazırlayıp meclise taşıdığı ve parlamentodan da geçirdiği Muhaceret (Değişiklik) Yasası, Cumhurbaşkanı Denktaş'tan onay almadı. Cumhurbaşkanı Denktaş, yasayla ilgili Başsavcılık'tan aldığı görüş ışığında Muhaceret (Değişiklik) Yasası'nı meclise iade etti.
Yasanın iadesiyle ilgili görüşüne başvurduğumuz İçişleri Bakanı Özkan Murat, hazırlanan yasanın kayıt dışı yaşamla ilgili bir reform niteliğinde olduğuna işaret ederek, "Yasanın teknik anlamda ufak tefek pürüzü varsa giderilir. Ancak dilerim bu iade olayı, bunu zamana yayarak reformumuzu engelleme amacı gütmüyor. Ancak biz bu reformu hayata geçirme konusunda son derece kararlıyız ve sonuna kadar da elimizden gelen her çabayı göstereceğiz" dedi.
Yasanın cumhurbaşkanı vetosuna takılmasıyla, ülkemizi yıllardır için için kemiren kaçak işçi sorunuyla ilgili önlemler de uygulamaya konulamadı.
Oysa yasada yapılan değişiklik, kimlik kartı ile ülkeye girişi sadece "turistik ziyaret" için geçerli sayıyor ve çalışma izni için pasaportla girişi zorunlu hale getiriyor. Bir başka deyişle ülkeye kimlik kartı ile girenlerin KKTC'de çalışma izni alması engelleniyor. Yasa, halen ülkede kaçak işçi olarak çalışan kişilerin 3 aylık süre içerisinde ilgili makamlara müracaat etmesi halinde kayıt altına alınmasını da öngörüyor.
Muhaceret (Değişiklik) Yasası, çalışma yaşamının yanı sıra başta eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik sistemlerini de büyük zora sokan kaçak işçi sorununun önünün alınabilmesi için caydırıcı cezalar da hedefliyor. Yasanın öngördüğü 3 aylık süre sonunda kaydını yaptırmayıp kaçak çalışmaya devam eden kişilerin, çalıştıkları her gün için "günlük asgari ücretin iki katı" kadar para cezasına çarptırılmaları da yasanın öngördüğü önemli düzenlemelerden bir diğeri. Yasaya uymayanların tespiti halinde ise para cezasının yanı sıra yurtdışına ihraçları da gündeme gelebilecek. Böylece can çekişen ülke ekonomisine kaldıramayacağı kadar ağır bir yük getiren kayıt dışı yaşamı, yani kaçak işçi sorununu ortadan kaldırmayı amaçlayan yasa, bir süre daha beklemek zorunda kalıyor.
Yasayı meclise iade eden Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, böylesine önemli bir yasanın hemen yürürlüğe girmesini de engellemiş oldu.
Şimdi meclisin 13 Eylül'e dek sürecek tatilinin bitmesi gerekiyor. Hükümet yasayı ya aynen bir kez daha meclis gündemine getirecek, ya da yasada değişikliğe gidecek.
Yeniden değişmesi halinde yasa onay için bir kez daha cumhurbaşkanına gidecek. Ancak yasa meclisten aynen ikinci kez onaylanırsa, cumhurbaşkanı bunu onaylamak zorunda kalacak.
Murat: Sonuna kadar gideceğiz
Yasanın iade edilmesinin ardından görüşüne başvurduğumuz İçişleri Bakanı Özkan Murat, cumhurbaşkanının herhangi bir yasayı meclise iade etmesinin anayasadan kaynaklanan görevlerinden biri olduğunu belirterek buna saygı duyduklarını söyledi.
Ancak Murat, Muhaceret (Değişiklik) Yasası ile kayıt dışı yaşamın kayıt altına alınmasının hedeflendiğini, bunun da büyük bir reform olduğuna dikkat çekerek, bu hedef doğrultusunda sonuna kadar gitmeye kararlı olduklarını vurguladı.
Özkan Murat, konuyla ilgili başsavcı ile de görüşeceğini, meclis açılır açılmaz da yasanın öncelikle ele alınacağını ifade ederek, şöyle konuştu:
"Dilerim, geri gönderme olayı hazırladığımız bu reformu engelleme amacı gütmemektedir. Çünkü bizler kayıt dışı yaşamı kayıt altına alabilmek için çok ciddi bir reform hazırladık. Temennim, niyet anlamında bir engelle karşılaşmayız. Yoksa yasa tekniğiyle ilgili ufak tefek pürüzler varsa bunlar giderilir.
Başsavcılık görüşüyle ilgili fazla yorum yapmak istemiyorum ancak kişiye tanınan 3 aylık süre konusunda takdir etme yetkisi bakanlığımıza aittir. Bize göre bu konuda başsavcılık, üstüne vazife olmayan konuda yorumlar yaptı.
Ayrıca işverene ceza konusundaki mütalaada da katılmadığımız görüşler var. İşverenler için öngörülen müeyyideler İş Yasası tahtındaki müeyyidelere tabidir, biz de İş Yasası'na atıfta bulunduk. Dilerim böyle yorumlar başka amaçlar taşımaz. Ancak biz kararlıyız ve bu reformu hayata geçirmek için de sonuna kadar çaba göstereceğiz."
İçişleri Bakanı Özkan Murat, söz konusu yasanın, toplumdaki işçi, işveren ve partilerin büyük bir çoğunluğunun onayı ile hazırlandığını ve halkın büyük beklentisi olduğunu da vurguladı.
Başsavcı yardımcısının görüşü
KIBRIS, Başsavcı Yardımcısı ve KKTC Başsavcısı Vekili Osman Talat N. Enginsoy'un, Muhaceret (Değişiklik) Yasası'yla ilgili görüşlerini içeren belgeyi ele geçirdi.
Enginsoy'un, Cumhurbaşkanı Denktaş'ın talebi üzerine hazırladığı mütalaasında, yasanın içeriyle ilgili daha çok teknik konularda olumsuz görüşler taşıdığı anlaşılıyor.
30 Temmuz 2004 tarih ve 31/2004 sayılı başsavcılık görüşünde, Enginsoy'un Muhaceret (Değişiklik) Yasası ile ilgili mütalaası aynen şöyle:
"İlgi: 28 Temmuz 2004 tarih ve 71/04/C sayılı yazınız;
İlgi yazınız ile birlikte gönderilen konu (değişiklik) yasası hakkındaki görüşlerim şöyledir.
Fasıl 105 Yabancılar ve Muhaceret Yasası'nın 4. maddesinin (1) ve (2). fıkraları, içişleri bakanının baş muhaceret memuru, kaymakamın ise ilçesinin muhaceret memuru olduğunu ancak baş muhaceret memurunun kendine verilen görev ve yetkilerin tümünü veya herhangi birini bakanlığın herhangi bir memuruna, kaymakamın ise bir veya birkaç kişiye ismen veya işgal ettikleri mevkilerin adlarıyla devredebileceğini belirtmektedir.
Yasanın hiçbir maddesinde muhaceret dairesi müdürü ibaresi mevcut değildir. Bu nedenle 19. maddenin 3. fıkrasından hemen sonra eklenen (4). fıkranın (A) (B) ve (C) bentlerinde muhaceret müdürü ibaresinin yer alması ve muhaceret dairesi müdürünün bir muhaceret memurunu görevlendirmesi esas yasa hükümlerine terstir ve esas yasanın 4 (1) (2) maddesi ile çelişmektedir. Bu yasanın 19. maddesine (4). fıkranın (1) (B) ve (C) bentleri eklenirken 4. maddenin yeniden düzenlenmesi gerekir.
Pasaportsuz girişler...
Esas yasanın 9(1). maddesine göre 8. madde kurallarına bağlı kalınması koşuluyla hiçbir kimse, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne pasaportsuz giremez. Pasaportsuz giren kişiler, yasaklı göçmen sayılır. Yasaklı göçmen sayılan, yasanın 6 (1). maddesinde yer almış olup b u maddeye göre bu kişiler, bu yasada veya bu yasa uyarınca yapılan herhangi bir tüzükte veya Bakanlar Kurulu'nca isdar edilen herhangi bir emirnamede öngörülen durumlar dışında KKTC'ye girmelerine müsaade edilemez.
Yasanın 9 (1). maddesine göre pasaportsuz giren kişiler, yasaklı göçmen sayılmaktadır. 19. maddesine eklenen (4) (B) fıkrasında yer alan 'Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne nüfus cüzdanı veya kimlik kartı ile giriş yapmış olanlar' ibaresi, esas yasanın yukarıda belirtmiş olduğum 8. madde hükümlerine çelişki teşkil etmektedir. Bu nedenle esas yasanın 9 (1) maddesinin de yeniden düzenlenmesi gerekir.
Suç ve cezalar...
Esas yasanın 19. maddesi suç ve cezaları düzenleyen bir maddedir. Özellikle (j) (k) ve (l) fıkra hükümleri özet olarak izin şartlarına aykırı hareketi suç saymakta ve ceza kesme yetkisini mahkemelere vermektedir.
Suç işleyen kişilere kendilerini savunma hakkı vermesi açısından olduğu kadar anayasal açıdan da ceza yetkisinin mahkemelere verilmesi en doğru yol olmakla beraber 19. maddeye eklenen 4( C) bendinde suç işleyen kişilere ceza kesme yetkisinin muhaceret memuruna verildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu fıkra da yasanın 19. maddesi ile ceza yetkisi açısından çelişmekte ve kişiye savunma hakkı vermediği için anayasanın 1, 8, 13 ve 18. maddelerindeki ilkelere aykırıdır. 19. maddeye eklenen (4). fıkranın ( C) bendinin yukarıdakilere bağlı olarak yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
19. maddeye eklenen (5). fıkra, çalışma izni sahibi olmayan ve çalışma izin süresi dolmuş olmasına rağmen yenilenmemiş olan bir yabancı uyrukluyu istihdam eden kişiye müeyyide getirmiştir. Ancak suç ve cezanın aynı maddede düzenlenmesi, hukuk tekniğine daha uygundur. Aynı zamanda işveren kesimi hakkında da etkin ve caydırıcı para ve hapis cezalarının getirilmesi, suçların önlenmesi açısından önem arz etmektedir.
3 aylık süre az
Kayıt dışı işçi sayısının çokluğu, mevcut iş hacmi ve ilgili birimlerin kapasiteleri göz önünde tutulduğunda, kişilerin konsolosluk, çalışma, hastane, polis ve muhaceret birimlerine müracaatlarını üç aylık bir zaman dilimi içerisinde tamamlamaları mümkün görülmemektedir. Bu nedenle değişiklik yasasının geçici 1. maddesindeki üç aylık sürenin uzatılması gerektiği kanaatindeyim.
Değişiklik yasasının suç ve cezalar başlıklı geçici 2. maddesi, esas yasanın 19. maddesine uygun bir şekilde düzenlenerek kesilen cezayı ödemedikleri için suç işleyenler hakkında müeyyide getirilmesi ve müeyyideyi uygulama yetkisi mahkemelere bırakılmalıdır. Uygulamada karışıklığa ve kaosa neden olmaması için yasanın tümünde değişikliğe gidilmesi gerekmektedir.
Yukarıdakiler ışığında yasanın yeniden görüşülmek üzere Cumhuriyet Meclisi'ne iade edilmesi gerektiği görüşünde olduğumu bildirir, saygılar sunarım."
